Ludność

Pracujący na umowę o dzieło i zlecenie w Polsce

W kontekście coraz bardziej złożonego i dynamicznie zmieniającego się rynku pracy, pojawiania i upowszechniania się nowych form zatrudnienia, pracodawcy częściej zawierają z pracownikiem także inne rodzaje umów, np. umowy cywilnoprawne, bądź proponują tzw. samozatrudnienie. Może mieć to zarówno wymiar pozytywny, pożądany i akceptowany przez obie strony (pracodawców i pracowników), jak i również negatywny, kiedy np. pracodawcy nie opłaca się zatrudniać pracowników na umowę o pracę i oferuje wyłącznie umowy zlecenia bądź nakłania/zachęca swojego dotychczasowego pracownika do założenia własnej działalności jedynie w celu obniżenia własnych kosztów, natomiast charakter wykonywanej przez niego pracy nie ulega zmianie.

Z uwagi na opisane powyżej niedoszacowanie danych dotyczących pracujących w ramach nietypowych form zatrudnienia uzyskanych na podstawie badania modułowego prezentacja wyników badania nie będzie zawierać danych bezwzględnych (z wyjątkiem podania wielkości głównych zbiorowości), a jedynie struktury.

Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia

W okresie objętym badaniem wykonywanie jakiejkolwiek pracy w ramach nietypowych form zatrudnienia zadeklarowało 1087 tys. osób, co stanowiło 6,9% ogółu wszystkich pracujących3. Większość osób deklarujących pracę w ramach takich form stanowili mężczyźni – 55,4% (wobec 44,6% kobiet), natomiast biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania znacznie przeważali pracujący mieszkańcy miast (79,4% wobec 20,6% dla mieszkańców wsi).praca-dzielo
Z całej zbiorowości pracujących wykonujących jakąkolwiek pracę w ramach nietypowych form zatrudnienia 700 tys. osób (4,4% ogółu pracujących) wykonywało taką pracę jako swoją pracę główną. Również wśród tej populacji większość stanowili mężczyźni (53,1%) oraz pracujący mieszkańcy miast (78,7%).
W związku z tym, że na zasadnicze pytania ankiety modułowej w części dotyczącej nietypowych form zatrudnienia odpowiadały jedynie osoby, które deklarowały wykonywanie pracy głównej w takiej formie (co zostało opisane we wcześniejszej części notatki), dalsza prezentacja wyników badania modułowego odnosi się wyłącznie do tej populacji.

Kobiety czy mężczyźni?

Spośród wszystkich pracujących to kobiety nieco częściej były zatrudnione na umowach innych niż oparte o przepisy Kodeksu pracy.
dzielo-lecenie-pracaOdsetek wykonujących pracę główną w oparciu o nietypowe formy zatrudnienia wśród pracujących kobiet stanowił 4,6%, podczas gdy wśród pracujących mężczyzn 4,3%. Natomiast, jak już wspomniano wcześniej, w samej populacji osób wykonujących pracę główną w oparciu o nietypowe formy zatrudnienia (podobnie jak w całej populacji pracujących) przeważali mężczyźni.

 

Źródło: GUS, Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia, 2016 r.

Bieda i ubóstwo w Polsce

Ubóstwo, to pojęcie, które z jednej strony określa warunki życia jednostki, a z drugiej strony wskazuje na nierówności i sprzeczności występujące w społeczeństwie. Chociaż nikt nie kwestionuje
faktu, że ubóstwo jest zjawiskiem wielowymiarowym, to dla polityki społecznej podstawowe znaczenie
ciągle mają informacje dotyczące zasięgu ubóstwa ekonomicznego. Podstawę publikowanych przez
GUS w sposób regularny danych dotyczących zasięgu ubóstwa ekonomicznego w Polsce stanowią
wyniki badań budżetów gospodarstw domowych. 

Podobnie jak w poprzednich latach, zasięg ubóstwa skrajnego na wsi był w 2014 r. ponad dwukrotnie wyższy niż w miastach. Różnica ta jest szczególnie wyraźna, gdy sytuację na wsi
porównuje się z sytuacją w największych miastach (500 tys. lub więcej mieszkańców). W skrajnym
ubóstwie żyło w 2014 roku prawie 5% mieszkańców miast (od ok. 1% w największych miastach, do prawie 9% w miastach poniżej 20 tys. mieszkańców). Na wsi odsetek osób żyjących poniżej minimum
egzystencji wyniósł prawie 12%14. Najwyższym odsetkiem ubogich osób na wsi odznaczały się rodziny
nie mające własnego gospodarstwa rolnego i utrzymujące się głównie ze świadczeń społecznych innych
niż emerytura i renta (ok. 42%). Mieszkańcy wsi stanowili ponad 60% osób żyjących poniżej granicy
ubóstwa skrajnego, podczas gdy udział ludności wiejskiej wśród ogółu ludności Polski wynosił mniej niż 40%.

ubostwo-ustawowe-woj
Obserwuje się również znaczne terytorialne rozpiętości w ocenach zasięgu ubóstwa skrajnego.

Na poziomie regionów stopa ubóstwa skrajnego wahała się w 2014 r. od ok. 5% w regionie centralnym do około 10% w regionach: północnym i wschodnim, natomiast na poziomie województw – od ok. 5%
do ok.15%. Najwyższą stopę ubóstwa skrajnego odnotowano w województwach: warmińskomazurskim (prawie 15%) oraz świętokrzyskim (ok. 12%). Są to województwa charakteryzujące się wysokimi stopami bezrobocia, dużym udziałem pracujących w sektorze rolnym oraz niskimi wynagrodzeniami w stosunku do przeciętnych w kraju. ubostwo-skrajnewojZasięg ubóstwa skrajnego jest zróżnicowany nie tylko pomiędzy poszczególnymi województwami, lecz również w obrębie samych województw. Przykładem tego mogą być szacunki
dotyczące stopy ubóstwa dla województwa mazowieckiego. O ile wskaźnik ubóstwa skrajnego dla całego województwa mazowieckiego należy do najniższych w kraju – wynosi on około 5%, o tyle ten sam wskaźnik – po wyłączeniu z szacunków stolicy – przyjmuje wartość znacznie wyższą (ok. 8%), przekraczając nieznacznie średnią dla Polski. Rozdźwięk ten wskazuje na duże różnice pomiędzy stolicą, a resztą województwa.
Podobnie jak w skali całego kraju, wewnątrzregionalne różnice w poziomie zagrożenia ubóstwem przebiegają także na linii miasto – wieś. We wszystkich województwach, z wyjątkiem województwa śląskiego, zagrożenie ubóstwem skrajnym jest wyraźnie wyższe na wsi niż w miastach.  ubostwo-skrajne-wiesW większości województw stopa ubóstwa skrajnego jest dwu, a nawet trzykrotnie wyższa na wsi niż w mieście.

Źródło: GUS, Ubóstwo w Polsce w latach 2013 i 2014

Trwanie życia w 2014 r.

W ostatniej dekadzie ubiegłego stulecia obserwowano istotny postęp w wydłużaniu się przeciętnego trwania życia we wszystkich województwach. Ta korzystna tendencja utrzymuje się nadal. Szczególnie dotyczy to mężczyzn zamieszkałych w województwie zachodniopomorskim i pomorskim, dla których w latach 1990-2014 średnie trwanie życia wydłużyło się co najmniej o 8,4 lat (Tabl. 3). W okresie tym najniższy wzrost – o 6,4 lat – notowano w województwie łódzkim i lubelskim. Dla kobiet największy przyrost parametrów trwania życia zanotowano w województwie pomorskim – 6,8 lat, natomiast najmniejszy w województwie mazowieckim i lubelskim – niespełna 6 lat.

 

W Polsce występuje duże zróżnicowanie przeciętnego trwania życia w przekroju wojewódzkim. trwanie-zycia-kobiety-mezczyzniW 2014 r. rozpiętość między najwyższym i najniższym wskaźnikiem wśród 16 województw wynosiła dla mężczyzn 3,6 lata. Najkrócej żyli mężczyźni mieszkający na terenie województwa łódzkiego (71,7 lat), natomiast najdłużej w województwie małopolskim (75,3 lat) i podkarpackim (75,1 lat). Wśród kobiet zróżnicowanie jest mniejsze i wynosi 2,4 roku. Kobiety żyją najkrócej w województwie śląskim, lubuskim, łódzkim i zachodniopomorskim (poniżej 81 lat). Województwa podkarpackie i podlaskie mogą z kolei poszczycić się najkorzystniejszymi parametrami trwania życia. Kobiety dożywają tam wieku 82,8 lat. Ogólnie można stwierdzić, że we wszystkich województwach leżących na terenach Polski wschodniej i południowo-wschodniej (Rys.7.) przeciętne trwanie życia kobiet jest wyższe od średniej dla kraju. W 2014 r. największe różnice (in minus) w stosunku do średniej ogólnopolskiej notowano na wsi – w województwie łódzkim, warmińsko-pomorskim i zachodniopomorskim przeciętne trwanie życia mężczyzn było niższe od średniej krajowej o ponad rok. Podobne różnice dla kobiet notowano w województwie lubuskim, zachodniopomorskim i warmińsko-pomorskim. Z kolei w miastach sytuacja taka miała miejsce w województwie łódzkim i śląskim, jednak w przypadku mężczyzn zamieszkałych w łódzkim różnica ta wynosiła aż 2,4 lat (Rys. 8). Na tle występowania w ostatnich latach w Polsce ogólnej tendencji dłuższego trwania życia mężczyzn zamieszkałych w miastach niż na wsi – wyróżnia się województwo śląskie, gdzie w 2014 r. mężczyźni na wsi żyli o rok dłużej niż w miastach. Na drugim biegunie znajdują się mieszkańcy miast woj. mazowieckiego i warmińsko-mazurskiego żyjący co najmniej o 2,5 roku dłużej niż mężczyźni na wsi. W przypadku przeciętnego trwania życia kobiet wyróżniają się mieszkanki województwa lubuskiego, zachodniopomorskiego i warmińsko-mazurskiego. W 2014 r. na terenie tych województw kobiety w miastach żyły co najmniej o rok dłużej niż kobiety na wsi. Z kolei w województwie śląskim i łódzkim wskaźnik dla miast jest odpowiednio o 1,0 i 0,8 roku niższy niż dla wsi.

Rotacje na rynkach pracy w UE

Polska zanotowała najwyższy poziom rotacji wśród badanych krajów UE. Na drugim miejscu jest Francja, na trzecim Wielka Brytania. • Średnia dla badanych krajów UE od ostatniego kwartału wzrosła o 1 p.p. i wyniosła 20%. • Największy wzrost rotacji w porównaniu do poprzedniego kwartału, razem z Polską odnotowała Belgia.

rotacje-pracaNajwiększy spadek rotacji zaobserwowano na Słowacji (o 5 p.p.)

 

ŹRÓDŁO: RANDSTAD, Monitor Rynku Pracy, 20 edycja, czerwiec 2015

Erytrea – wskaźniki demograficzno-migracyjne

erytrea-uchodzcy-polskaWedług danych UNHCR, około 5000 osób ucieka z Erytrei każdego miesiąca, głównie do Etiopii i Sudanu, mimo surowej polityki władz, aby przeciwdziałać ucieczkom. Służby graniczne mają rozkaz, by rozstrzeliwać wszystkich uciekinierów. Mimo to do 2011 r. wyemigrowało około 5% ludności kraju. W  obozach dla uchodźców w Etiopii przeważają młodzi chłopcy, niektórzy mają zaledwie 6 lat; – Erytrejczycy w Sudanie: Emigracja z Erytrei do Sudanu nasiliła się od 2004 r. na skutek opresyjnego wojskowego reżimu w Erytrei, który w połączeniu z częstymi suszami oraz brakiem ekonomicznych perspektyw powoduje masową emigrację z tego kraju. Profil uchodźców: są to zwykle młodzi, dobrze wykształceni ludzie, pochodzą z rejonów górskich lub dużych miast i nie mają żadnych związków kulturowych i etnicznych z mieszkańcami Sudanu. Pod względem przynależności etnicznej, są to często członkowie grupy Tigrinya i są chrześcijanami. Ich możliwości znalezienia pracy i utrzymania się poza obozami są znikome. Większość z nich traktuje Sudan jako kraj tranzytu po drodze do Europy lub Izraela; – najczęściej deklarowane powody wnioskowania o ochronę międzynarodową w Europie: ucieczka przed obowiązkową służbą wojskową, drakońskie kary za nielegalny wyjazd z kraju, rzadziej przynależność do nielegalnych wspólnot religijnych takich jak Świadkowie Jehowy lub zielonoświątkowcy, działalność opozycyjna, problemy wynikające z pracy w charakte

ŹRÓDŁO: Urząd ds. Repatriacji i Cudzoziemców

Syria – wskaźniki demograficzno-migracyjne

syria-uchodzcy-polskaUchodźcy z Syrii. Agendy ONZ szacują liczbę wewnętrznych przesiedleńców w Syrii na 7,6 mln, natomiast liczbę osób potrzebujących pilnej pomocy humanitarnej – na 12,2 mln. Liczba uchodźców, którzy schronili się poza granicami kraju przekroczyła 4 mln., z czego 1,8 mln przebywa w Turcji, niemal 1,2 mln w Libanie, 629 tys. w Jordanii, 249 tys. w Iraku i 132 tys. w Egipcie; – uchodźcy syryjscy w Libanie – w połowie 2015 r. (dane z dnia 06.07.2015) liczba zarejestrowanych uchodźców z Syrii sięgała prawie 1 173 000 osób; szacuje się, że w kraju przebywa również około 500 tys. niezarejestrowanych syryjskich uchodźców. Oznacza to, że uchodźcy syryjscy stanowią obecnie 1/3 libańskiej populacji. Dla tego niewielkiego kraju jest to olbrzymim obciążeniem i stanowi potencjalny czynnik destabilizacji; – w Turcji przebywa w chwili obecnej ponad 1 805 000 zarejestrowanych syryjskich uchodźców. Około 220 tys. spośród nich mieszka w 22 obozach prowadzonych przez rządową agencję pomocy i ulokowanych jest w południowej części Turcji na pograniczu z Syrią. Pozostali żyją na własną rękę w różnych miastach kraju, koncentrując się szczególnie w południowych prowincjach Turcji (Gaziantep, Sanliurfa, Hatay i Kilis). Wydaje się, że Turcja nieco lepiej niż inne państwa regionu radzi sobie z napływem uchodźców, jednakże Amnesty International w wydanym 20 listopada ub. roku raporcie pisze o dramatycznej sytuacji uchodźców, z których kilkaset tysięcy żyje w nędzy i jest bezbronnych wobec nadużyć; – w chwili obecnej w Jordanii przebywa ponad 629 tys. zarejestrowanych uchodźców syryjskich. Około 85 % z nich mieszka na własną rękę w  ośrodkach miejskich w północnej i północnowschodniej części kraju. Pozostałe 15 % znalazło zakwaterowanie w jednym z obozów dla uchodźców, z których największe (i oficjalne) to al-Zaatari oraz Azrak. W prowadzonym pod auspicjami UNHCR obozie kontenerowo-namiotowym Zaatari mieszka w chwili obecnej niemal 85 tys. osób. Obóz był kilkakrotnie sceną gwałtownych protestów wynikających z panujących tu surowych warunków i słabej infrastruktury. Na przykładzie Jordanu można stwierdzić, że z Syrii uciekają całe rodziny, składające się średnio z 6 osób. Wśród uchodźców reprezentowane są wszystkie grupy wiekowe; – powody ubiegania się o ochronę w Europie: w przytłaczającej większości uchodźcy z Syrii powołują się na brak bezpieczeństwa i zagrożenie życia oraz na złą sytuację humanitarną, w mniejszym stopniu powołują się na inne przyczyny takie jak: narodowość lub wyznanie, działalność opozycyjna, uchylanie się od służby wojskowej lub dezercja.

ŹRÓDŁO: Urząd ds. Repatriacji i Cudzoziemców 

Muzułmanie na świecie (kraje)

muzulmanie-swiat1Liczbę muzułmanów na świecie szacuje się na 1 mld. Nie ma dokładnych danych, gdyż w wielu z państw muzułmańskich nie przeprowadza się spisów ludności. Wyznawcy islamu stanowią zatem według tych szacunków 17% ludzkości, a przybywa ich ok. 3 proc. rocznie.

muzulmanie-swiatPrzez najbliższe dekady islam będzie religią, której liczba wyznawców będzie rosła najszybciej, a do 2050 r. na świecie będzie niemal tyle samo muzułmanów, co chrześcijan – przewiduje opublikowany w czwartek raport amerykańskiego instytutu Pew Research Center.

muzulmanie-swiat2

 

ŹRÓDŁO: PEW RESEARCH CENTER, 2015 r.

Bierność zawodowa w Polsce

biernosc-zawodowaLudność bierna zawodowo, tzn. pozostająca poza siłą roboczą są to wszystkie osoby w wieku 15 lat i więcej, które nie zostały zaklasyfikowane jako pracujące lub bezrobotne tzn. osoby, które w badanym tygodniu:

  1. nie pracowały, nie miały pracy i jej nie poszukiwały,
  2. nie pracowały, poszukiwały pracy, ale nie były zdolne (gotowe) do jej podjęcia w ciągu dwóch tygodni następujących po tygodniu badanym,
  3. nie pracowały i nie poszukiwały pracy, ponieważ miały pracę załatwioną i oczekiwały na jej rozpoczęcie w okresie:
  • dłuższym niż trzy miesiące,
  • do 3 miesięcy, ale nie były gotowe tej pracy podjąć (od 2004 r.).


biernosc-zawodowa2Wśród biernych zawodowo wyróżnia się grupę zniechęconych, do której należą osoby nieposzukujące pracy, ponieważ są przekonane, że jej nie znajdą. Dodatkowo w publikacji zamieszczono tablice dotyczące aktywności ekonomicznej określonych zbiorowości, takich jak: absolwenci, uczniowie, ludność wiejska, niepełnosprawni. Do absolwentów zaliczono osoby w wieku 15-30 lat, które ukończyły szkołę w okresie ostatnich 12 miesięcy i nie kontynuują nauki. Uczniowie są to osoby pobierające naukę na wszystkich poziomach kształcenia – począwszy od podstawowego, skończywszy na wyższym (łącznie ze studiami doktoranckimi), bez względu na system, w jakim ta nauka się odbywa (dzienny, wieczorowy, zaoczny). Ludność wiejska została podzielona na dwie zbiorowości: – ludność związaną z gospodarstwem rolnym tj. osoby mieszkające na wsi, będące członkami gospodarstwa domowego z użytkownikiem gospodarstwa rolnego, – ludność bezrolną tj. osoby mieszkające na wsi, będące członkami gospodarstwa domowego, w którym żadna osoba nie jest użytkownikiem gospodarstwa rolnego. Zbiorowość osób niepełnosprawnych została wyodrębniona z ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej, na podstawie kryterium prawnego. Do osób niepełnosprawnych zaliczono osoby w wieku 16 lat i więcej, które mają przyznane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy.

ŹRÓDŁO: GUS, IV KWARTAŁ 2014 r.

Bezrobocie w krajach UE

bezrobocie-ueW maju bez pracy w eurolandzie było 11,1 procent osób, w całej wspólnocie zaś 9,6 procent. Takie dane publikuje Eurostat. Jeśli chodzi o Polskę to – według Eurostatu – bezrobocie w naszym kraju wyniosło 7,8 procent.