praca

Pracujący na umowę o dzieło i zlecenie w Polsce

W kontekście coraz bardziej złożonego i dynamicznie zmieniającego się rynku pracy, pojawiania i upowszechniania się nowych form zatrudnienia, pracodawcy częściej zawierają z pracownikiem także inne rodzaje umów, np. umowy cywilnoprawne, bądź proponują tzw. samozatrudnienie. Może mieć to zarówno wymiar pozytywny, pożądany i akceptowany przez obie strony (pracodawców i pracowników), jak i również negatywny, kiedy np. pracodawcy nie opłaca się zatrudniać pracowników na umowę o pracę i oferuje wyłącznie umowy zlecenia bądź nakłania/zachęca swojego dotychczasowego pracownika do założenia własnej działalności jedynie w celu obniżenia własnych kosztów, natomiast charakter wykonywanej przez niego pracy nie ulega zmianie.

Z uwagi na opisane powyżej niedoszacowanie danych dotyczących pracujących w ramach nietypowych form zatrudnienia uzyskanych na podstawie badania modułowego prezentacja wyników badania nie będzie zawierać danych bezwzględnych (z wyjątkiem podania wielkości głównych zbiorowości), a jedynie struktury.

Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia

W okresie objętym badaniem wykonywanie jakiejkolwiek pracy w ramach nietypowych form zatrudnienia zadeklarowało 1087 tys. osób, co stanowiło 6,9% ogółu wszystkich pracujących3. Większość osób deklarujących pracę w ramach takich form stanowili mężczyźni – 55,4% (wobec 44,6% kobiet), natomiast biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania znacznie przeważali pracujący mieszkańcy miast (79,4% wobec 20,6% dla mieszkańców wsi).praca-dzielo
Z całej zbiorowości pracujących wykonujących jakąkolwiek pracę w ramach nietypowych form zatrudnienia 700 tys. osób (4,4% ogółu pracujących) wykonywało taką pracę jako swoją pracę główną. Również wśród tej populacji większość stanowili mężczyźni (53,1%) oraz pracujący mieszkańcy miast (78,7%).
W związku z tym, że na zasadnicze pytania ankiety modułowej w części dotyczącej nietypowych form zatrudnienia odpowiadały jedynie osoby, które deklarowały wykonywanie pracy głównej w takiej formie (co zostało opisane we wcześniejszej części notatki), dalsza prezentacja wyników badania modułowego odnosi się wyłącznie do tej populacji.

Kobiety czy mężczyźni?

Spośród wszystkich pracujących to kobiety nieco częściej były zatrudnione na umowach innych niż oparte o przepisy Kodeksu pracy.
dzielo-lecenie-pracaOdsetek wykonujących pracę główną w oparciu o nietypowe formy zatrudnienia wśród pracujących kobiet stanowił 4,6%, podczas gdy wśród pracujących mężczyzn 4,3%. Natomiast, jak już wspomniano wcześniej, w samej populacji osób wykonujących pracę główną w oparciu o nietypowe formy zatrudnienia (podobnie jak w całej populacji pracujących) przeważali mężczyźni.

 

Źródło: GUS, Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia, 2016 r.

Rotacje na rynkach pracy w UE

Polska zanotowała najwyższy poziom rotacji wśród badanych krajów UE. Na drugim miejscu jest Francja, na trzecim Wielka Brytania. • Średnia dla badanych krajów UE od ostatniego kwartału wzrosła o 1 p.p. i wyniosła 20%. • Największy wzrost rotacji w porównaniu do poprzedniego kwartału, razem z Polską odnotowała Belgia.

rotacje-pracaNajwiększy spadek rotacji zaobserwowano na Słowacji (o 5 p.p.)

 

ŹRÓDŁO: RANDSTAD, Monitor Rynku Pracy, 20 edycja, czerwiec 2015

Bierność zawodowa w Polsce

biernosc-zawodowaLudność bierna zawodowo, tzn. pozostająca poza siłą roboczą są to wszystkie osoby w wieku 15 lat i więcej, które nie zostały zaklasyfikowane jako pracujące lub bezrobotne tzn. osoby, które w badanym tygodniu:

  1. nie pracowały, nie miały pracy i jej nie poszukiwały,
  2. nie pracowały, poszukiwały pracy, ale nie były zdolne (gotowe) do jej podjęcia w ciągu dwóch tygodni następujących po tygodniu badanym,
  3. nie pracowały i nie poszukiwały pracy, ponieważ miały pracę załatwioną i oczekiwały na jej rozpoczęcie w okresie:
  • dłuższym niż trzy miesiące,
  • do 3 miesięcy, ale nie były gotowe tej pracy podjąć (od 2004 r.).


biernosc-zawodowa2Wśród biernych zawodowo wyróżnia się grupę zniechęconych, do której należą osoby nieposzukujące pracy, ponieważ są przekonane, że jej nie znajdą. Dodatkowo w publikacji zamieszczono tablice dotyczące aktywności ekonomicznej określonych zbiorowości, takich jak: absolwenci, uczniowie, ludność wiejska, niepełnosprawni. Do absolwentów zaliczono osoby w wieku 15-30 lat, które ukończyły szkołę w okresie ostatnich 12 miesięcy i nie kontynuują nauki. Uczniowie są to osoby pobierające naukę na wszystkich poziomach kształcenia – począwszy od podstawowego, skończywszy na wyższym (łącznie ze studiami doktoranckimi), bez względu na system, w jakim ta nauka się odbywa (dzienny, wieczorowy, zaoczny). Ludność wiejska została podzielona na dwie zbiorowości: – ludność związaną z gospodarstwem rolnym tj. osoby mieszkające na wsi, będące członkami gospodarstwa domowego z użytkownikiem gospodarstwa rolnego, – ludność bezrolną tj. osoby mieszkające na wsi, będące członkami gospodarstwa domowego, w którym żadna osoba nie jest użytkownikiem gospodarstwa rolnego. Zbiorowość osób niepełnosprawnych została wyodrębniona z ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej, na podstawie kryterium prawnego. Do osób niepełnosprawnych zaliczono osoby w wieku 16 lat i więcej, które mają przyznane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności lub niezdolności do pracy.

ŹRÓDŁO: GUS, IV KWARTAŁ 2014 r.

332 tys. mniej bezrobotnych w 2014 roku

bezrobocie-2014-liczbaW 2014 roku liczba bezrobotnych spadła o 332,1 tys. osób (o 15,4%), podczas gdy w 2013 roku było ich więcej o 21,1 tys. osób (o 1,0%). W całym 2014 roku pracodawcy zgłosili do urzędów pracy prawie 1,1 miliona wolnych miejsc pracy i miejsc aktywizacji zawodowej.

Stopa bezrobocia rejestrowanego wyniosła w końcu grudnia 2014 roku 11,5% i w porównaniu do listopada wzrosła o 0,1 punktu procentowego. To najniższy grudniowy wzrost wskaźnika bezrobocia od 2008 r.

Liczba bezrobotnych w końcu grudnia 2014 wyniosła 1 825,8 tys. osób i w porównaniu do końca listopada 2014 r. wzrosła o 26,3 tys. osób (o 1,5%). Dla porównania w analogicznym okresie 2013 roku (grudzień – listopad) odnotowano wzrost liczby bezrobotnych o 41,9 tys. osób (o 2,0%).

W dwóch województwach, dolnośląskim i śląskim, liczba bezrobotnych w stosunku do listopada nieznacznie zmniejszyła się. W 14 województwach odnotowano wzrost bezrobocia.

Liczba wolnych miejsc pracy i miejsc aktywizacji zawodowej zgłoszonych przez pracodawców do urzędów pracy w grudniu 2014 roku wyniosła 54,9 tys. Było to prawie o 9 tys., czyli o 18,7%, więcej niż w grudniu poprzedniego roku.

W całym 2014 roku liczba bezrobotnych spadła o 332,1 tys. osób (o 15,4%), podczas gdy w 2013 roku liczba bezrobotnych wzrosła o 21,1 tys. osób (o 1,0%).

Po 5 latach rocznego wzrostu stopy bezrobocia, po raz pierwszy w końcu 2014 roku wskaźnik bezrobocia osiągnął poziom niższy niż w końcu 2013 roku (o 1,9 punktu procentowego).

Stopa bezrobocia w grudniu 2014 roku (11,5%) była o 1 punkt procentowy niższa niż wysokość stopy bezrobocia rejestrowanego na koniec 2014 r. wskazywana w Wytycznych MF z października 2014 r. (12,5%) oraz o 2,3 punktu procentowego niższa od wysokości tego wskaźnika przyjętej w założeniach do projektu budżetu państwa na rok 2014 (13,8%).

Jedną z przyczyn spadku liczby bezrobotnych w 2014 roku w porównaniu do roku ubiegłego był ożywienie gospodarcze, co znalazło wyraz w wyższej dynamice wzrostu PKB. Poprawa sytuacji gospodarczej wpłynęła na wzrost liczby ofert pracy w skali roku. W całym 2014 roku pracodawcy zgłosili do urzędów pracy 1 094,9 tys. wolnych miejsc pracy i miejsc aktywizacji zawodowej, tj. o 221,1 tys. (o 25,3%) więcej niż w 2013 roku (873,8 tys.).

Wydajność pracy w UE

W Polsce w 2012 r. wydajność pracy, mierzona wartością produktu krajowego brutto na 1 pracującego (w PPS), wyniosła 73,5% przeciętnej dla UE i znacząco wzrosła w porównaniu z notowaną w 2004 r. (61,8%). Najniższym wskaźnikiem charakteryzowały się Bułgaria i Rumunia (w 2012 r. odpowiednio 44,5% i 51,0%). wydajnosc-pracy-ueNiższy od notowanego w Polsce poziom PKB na 1 pracującego w 2012 r. obserwowano również na Węgrzech, w Estonii i na Łotwie. Spośród krajów UE do najbardziej wydajnych należały Luksemburg oraz Irlandia i Belgia.

Popyt na pracę w IV kwartale 2013 roku

Liczba pracujących w podmiotach zatrudniających 1 osobę lub więcej w końcu IV kwartału 2013 roku wyniosła 10593,6 tys. osób, w tym ponad 2/3 to pracujący w sektorze prywatnym (68,6%). Udział pracujących w podmiotach według wielkości w ogólnej liczbie pracujących kształtował się następująco: w jednostkach dużych – 58,7%, w jednostkach średnich – 25,3% oraz małych – 16,0%. Najwięcej pracujących było w jednostkach prowadzących działalność w zakresie przetwórstwa przemysłowego (głównie w sektorze prywatnym i jednostkach dużych), handlu; napraw pojazdów samochodowych (głównie w sektorze prywatnym i jednostkach dużych), edukacji (z przewagą sektora publicznego i jednostek dużych i średnich). W ogólnej liczbie pracujących największą grupę stanowili specjaliści – 22,1% (w głównej mierze specjaliści szkolnictwa), robotnicy przemysłowi i rzemieślnicy – 15,4% (najczęściej robotnicy obróbki metali i mechanicy maszyn i urządzeń i pokrewni), pracownicy biurowi (przede wszystkim pracownicy obsługi klienta) – 13,1%, a także pracownicy usług i sprzedawcy (głównie sprzedawcy i pokrewni) – 13,0%.praca-popyt