Leki, podobnie jak żywność, są produktami pierwszej potrzeby. Wszelkiego rodzaju zakłócenia w łańcuchach dostaw, czy to na etapie produkcji surowców i półproduktów, czy na etapie produkcji leków bądź ich dystrybucji, powodują również zakłócenia w dostępności leków dla konsumentów. Stąd też przemysł farmaceutyczny można nazwać branżą strategiczną ze względu na potrzeby konsumenta. W okresie pandemii COVID-19 pojawiały się w mediach informacje o zakłóceniach w łańcuchach dostaw przemysłu farmaceutycznego.
Główne rynki sprzedaży leków na świecie
W 2019 r. wartość globalnego rynku farmaceutycznego, mierzona sumą wydatków na produkty farmaceutyczne według ceny fabrycznej (ex-factory price), wyniosła 1063 mld USD – wynika z danych Europejskiej Federacji Przemysłu Farmaceutycznego (EFPIA, 2020). Blisko 49 proc. tej kwoty wydali mieszkańcy Stanów Zjednoczonych i Kanady, 22,9 proc. –mieszkańcy krajów europejskich, a 7,2 proc. – Japończycy. Niespełna 4 proc. światowych wydatków na leki przypadło na kraje Ameryki Łacińskiej (w tym Meksyk), a pozostałe 17 proc. na resztę krajów – Afrykę, Azję (bez Japonii) oraz Australię i Oceanię. Światowy rynek leków jest zatem silnie skoncentrowany na krajach Ameryki Północnej.
Struktura geograficzna światowej sprzedaży wyrobów przemysłu farmaceutycznego w 2019 r. (w proc.)
Główni producenci aktywnych substancji farmaceutycznych i leków
Nieco inaczej wyglądała struktura geograficzna produkcji przemysłu farmaceutycznego (produkcja substancji aktywnych, leków oraz pozostałych produktów farmaceutycznych). Według ostatnich dostępnych danych w bazie World Input-Output Database (WIOD, 2016), w 2014 r. liderem, z blisko 31-procentowym udziałem, były kraje europejskie – głównie Szwajcaria, Niemcy, Wielka Brytania, Irlandia i Francja. Blisko 1/4 produkcji przypadła na Chiny, a 17 proc. na Stany Zjednoczone. Ważnymi producentami były także Japonia i Korea Południowa (9 proc. światowej produkcji) oraz Brazylia, Indie i Kanada (po nieco ponad 1 proc.).
Główni producenci wyrobów przemysłu farmaceutycznego (łącznie substancji aktywnych, leków i pozostałych produktów farmaceutycznych) w 2014 r. (w proc. światowej produkcji)
Kraje europejskie i USA zdominowały globalny handel wyrobami przemysłu farmaceutycznego, specjalizując się głównie w eksporcie leków
W 2018 r. wartość światowego eksportu wyrobów przemysłu farmaceutycznego wyniosła 652 mld USD, z czego aż 85 proc. stanowiły leki, a 15 proc. przypadło na aktywne substancje farmaceutyczne (WITS-Comtrade, 2020). Aż 90 proc. światowego eksportu leków pochodziło z krajów europejskich i północnoamerykańskich. Największymi
eksporterami były: Niemcy (17 proc. światowego eksportu w 2018 r.), Szwajcaria (13,5 proc.), Irlandia (9 proc.), Belgia (8,5 proc.), USA (8,3 proc.), Francja (5,9 proc.), Wielka Brytania (5,3 proc.), Włochy (5 proc.) oraz Niderlandy (3,8 proc.).
Najwięksi światowi eksporterzy wyrobów przemysłu farmaceutycznego w 2018 r. (w mld USD)
Udział Polski w światowym eksporcie wyrobów przemysłu farmaceutycznego był wyraźnie niższy niż przeciętny udział Polski w światowym handlu towarami (w 2018 r. wyniósł odpowiednio 0,61 proc. i 1,26 proc.).
Źródło: Sektory strategiczne w gospodarce unijnej, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa, październik 2020 r.
