W kontekście coraz bardziej złożonego i dynamicznie zmieniającego się rynku pracy, pojawiania i upowszechniania się nowych form zatrudnienia, pracodawcy częściej zawierają z pracownikiem także inne rodzaje umów, np. umowy cywilnoprawne, bądź proponują tzw. samozatrudnienie. Może mieć to zarówno wymiar pozytywny, pożądany i akceptowany przez obie strony (pracodawców i pracowników), jak i również negatywny, kiedy np. pracodawcy nie opłaca się zatrudniać pracowników na umowę o pracę i oferuje wyłącznie umowy zlecenia bądź nakłania/zachęca swojego dotychczasowego pracownika do założenia własnej działalności jedynie w celu obniżenia własnych kosztów, natomiast charakter wykonywanej przez niego pracy nie ulega zmianie.
Z uwagi na opisane powyżej niedoszacowanie danych dotyczących pracujących w ramach nietypowych form zatrudnienia uzyskanych na podstawie badania modułowego prezentacja wyników badania nie będzie zawierać danych bezwzględnych (z wyjątkiem podania wielkości głównych zbiorowości), a jedynie struktury.
Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia
W okresie objętym badaniem wykonywanie jakiejkolwiek pracy w ramach nietypowych form zatrudnienia zadeklarowało 1087 tys. osób, co stanowiło 6,9% ogółu wszystkich pracujących3. Większość osób deklarujących pracę w ramach takich form stanowili mężczyźni – 55,4% (wobec 44,6% kobiet), natomiast biorąc pod uwagę miejsce zamieszkania znacznie przeważali pracujący mieszkańcy miast (79,4% wobec 20,6% dla mieszkańców wsi).
Z całej zbiorowości pracujących wykonujących jakąkolwiek pracę w ramach nietypowych form zatrudnienia 700 tys. osób (4,4% ogółu pracujących) wykonywało taką pracę jako swoją pracę główną. Również wśród tej populacji większość stanowili mężczyźni (53,1%) oraz pracujący mieszkańcy miast (78,7%).
W związku z tym, że na zasadnicze pytania ankiety modułowej w części dotyczącej nietypowych form zatrudnienia odpowiadały jedynie osoby, które deklarowały wykonywanie pracy głównej w takiej formie (co zostało opisane we wcześniejszej części notatki), dalsza prezentacja wyników badania modułowego odnosi się wyłącznie do tej populacji.
Kobiety czy mężczyźni?
Spośród wszystkich pracujących to kobiety nieco częściej były zatrudnione na umowach innych niż oparte o przepisy Kodeksu pracy.
Odsetek wykonujących pracę główną w oparciu o nietypowe formy zatrudnienia wśród pracujących kobiet stanowił 4,6%, podczas gdy wśród pracujących mężczyzn 4,3%. Natomiast, jak już wspomniano wcześniej, w samej populacji osób wykonujących pracę główną w oparciu o nietypowe formy zatrudnienia (podobnie jak w całej populacji pracujących) przeważali mężczyźni.
Źródło: GUS, Pracujący w nietypowych formach zatrudnienia, 2016 r.
