Koniunktura gospodarcza są to wszelkie zmiany aktywności gospodarczej przejawiające się w zmianach podstawowych wskaźników ekonomicznych. Wskaźniki te określają kondycję gospodarki np. PKB, PNB, inwestycje, konsumpcję, bezrobocie, inflację.
Najczęściej przyjmuje się, iż dla gospodarki można wyróżnić cztery fazy cyklu koniunkturalnego. Cykle koniunkturalne składają się z okresów ekspansji (występują wtedy jednocześnie tendencje wzrostowe w wielu dziedzinach gospodarki), spowolnienia (depresji), recesji i ożywienia, które łączą się z fazą ekspansji kolejnego cyklu.
Globalny wskaźnik koniunktury
Jednak dopiero wyróżnienie dwóch faz cykli pozwala lepiej zwizualizować zmiany synchronizacji cykli koniunkturalnych; analiza taka umożliwia ocenę, ile badanych gospodarek w latach 1995–2018 cechowało się wzrostową bądź spadkową fazą cyklu koniunkturalnego. Na podstawie tak określonych faz cyklu oszacowano syntetyczny globalny wskaźnik koniunktury gospodarczej, zarówno dla gospodarek światowych, jak i dla Unii Europejskiej. Wskaźnik ten jest średnią ważoną z indykatorów koniunktury, które przyjmowały wartość 1, jeżeli gospodarka w danym kwartale cechowała się wzrostową fazą cyklu oraz -1 jeżeli gospodarka była w fazie spadkowej. Jako stałe w czasie wagi przyjęto udział danego kraju w tworzeniu łącznego dla uwzględnionych gospodarek produktu krajowego brutto. Wskaźnik syntetyczny na poniższych wykresach zobrazowano linią ciągłą.
Syntetyczny wskaźnik koniunktury dla wybranych gospodarek światowych, na tle liczby krajów w fazie wzrostu i spadku koniunktury (Chiny, Unia Europejska, USA, Japonia, Rosja, Indonezja, Brazylia)
Syntetyczny wskaźnik koniunktury dla wybranych krajów Unii Europejskiej na tle liczby krajów w fazie wzrostu i spadku koniunktury (Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Włochy, Hiszpania, Polska)
Wskaźnik syntetyczny przyjmował największe co do modułu wartości w okresach wysokiej zgodności faz cykli koniunkturalnych, wartość 1 osiągał, jeżeli wszystkie badane kraje były w fazie wzrostowej, natomiast wartość -1 jeżeli wszystkie gospodarki były w fazie spadkowej.
Globalny wskaźnik syntetyczny wskazuje, iż lata 1996–2009 cechowały się silną synchronizacją faz cykli koniunkturalnych na świecie, a w Unii Europejskiej wysoki stopień synchronizacji widoczny był do końca 2010 r. Silna korelacja pomiędzy cyklami dla badanych gospodarek dotyczyła zarówno faz wzrostu gospodarczego, jak i spadku. Od pierwszej połowy 2015 r. zaobserwować można tendencję wzrostową wskaźnika syntetycznego. Dla gospodarek światowych wartości dodatnie utrzymywały się od połowy 2016 r., natomiast dla Unii Europejskiej od końca 2016 r. Ponadto wskaźnik syntetyczny dla gospodarek światowych wskazuje, iż wszystkie uwzględnione w analizie kraje począwszy od końca 2017 r. są we wzrostowej fazie cyklu, natomiast kraje Unii Europejskiej cechują się w ostatnim okresie niższą synchronizacją cykli koniunkturalnych. W 2018 r. gospodarka Unii Europejskiej cechowała się jeszcze dodatnią fazą cyklu koniunkturalnego, przy czym w Hiszpanii oraz Wielkiej Brytanii zaobserwowano osłabienie koniunktury gospodarczej.
Wkład wybranych gospodarek do wzrostu światowego PKB
Do ważnych zjawisk należy zaliczyć zmiany w rankingu największych gospodarek świata. W połowie ostatniej dekady gospodarka USA wyprzedziła gospodarkę krajów UE jako lider w zakresie udziału w gospodarce światowej (w cenach bieżących stało się to w 2015 r.). W 2018 r. udziały tych gospodarek w gospodarce świata to odpowiednio 24,2% i 22,1%. Różnica między tymi gospodarkami jednak nie powiększa się od kilku lat. Z kolei, według parytetu siły nabywczej (PPP), w ostatniej dekadzie gospodarka Chin wyprzedziła gospodarki zarówno UE, jak i Stanów Zjednoczonych Ameryki. Udziały tych gospodarek w gospodarce świata według PPP to odpowiednio: 18,7%, 16,3% i 15,3%.
Źródło: GUS, Sytuacja makroekonomiczna w Polsce na tle procesów zachodzących w gospodarce światowej w 2018 r.
